'Ank Bijleveld had beter kunnen blijven zitten als minister van Defensie'

Een verlies voor het CDA en Overijssel. En voor de hoofdpersoon zelf een persoonlijk drama. Zo benoemt de Overijsselse CDA-gedeputeerde Eddy van Hijum het opstappen van partijgenoot Ank Bijleveld als demissionair-minister van Defensie. "Soms krijgt politiek een heel andere dynamiek en leidt af van het oppakken van het werkelijke probleem. Dat maakt dit aftreden extra jammer."

Bijleveld verraste de Haagse politiek door daags na een motie van afkeuring, ingediend door een meerderheid van de Tweede Kamer, alsnog ervoor te kiezen om af te treden als demissionair-minister van Defensie. De discussie in de Tweede Kamer over haar rol in de Afghaanse evacuatie, die te traag op gang kwam, bracht haar na een nacht slapen tot het inzicht dat opstappen als verantwoordelijk minister het beste was. Haar collega Sigrid Kaag deed dat als minister van Buitenlandse Zaken direct na het indienen van de motie.

Twijfels in Overijssel

In de Overijsselse politiek heersen twijfels of het noodzakelijk was dat de in Goor woonachtige Bijleveld in het spoor van de andere bewindvoerster ook het veld ruimde.

"Ik was verrast, toch wel"", reageert gedeputeerde Hijum. "Maar ik snap haar ook wel. Dit is toch een persoonlijk drama voor Ank Bijleveld, want ze heeft een enorme staat van dienst opgebouwd en juist met Defensie grote affiniteit. Ze legde een enorme drive aan de dag om dit departement er boven op te helpen na jaren van bezuinigingen. Dat probeerde ze goed te maken."

Aftreden geen automatisme

Dat de vertraagde evacuatie van landgenoten uit Afghanistan Bijleveld mede wordt aangerekend is duidelijk. "Maar het was een motie van afkeuring en geen motie van wantrouwen. Dan is aftreden geen automatisme. Maar als een andere bewindvoerder opstapt, dan is het moeilijk om zelf wel aan te blijven. Dat is de dynamiek van de politiek, die je soms weg brengt van het oplossen van het echte probleem. "

Zoals het ook jammer is dat het vertrek van Bijleveld een verlies is voor Overijssel. "Je gaat toch een lijntje missen met een bestuurder die in de praktijk voor Overijssel ook echt iets betekent in Den Haag", meent de gedeputeerde uit Laag-Zuthem.

CDA niet blij

En ook het CDA is niet blij met de zoveelste klap op rij, weet Van Hijum. "Een minister verliezen is nooit goed voor de partij." Hij verwacht dat de formatiebesprekingen er niet sneller door zullen verlopen, gezien de wijze waarop Bijleveld in een situatie werd gemanoeuvreerd waarbij ze geen andere weg zag dan aftreden.

Demissionair-minister van Defensie Ank Bijleveld had rekening houdend met de omstandigheden beter op haar post kunnen blijven zitten. Dat vindt Herman Pieper, voorzitter van de ouderenbond KBO afdeling Overijssel, en zelf jaren politiek actief als wethouder in Oldenzaal en als Provinciaal Statenlid.

Semi-oorlogssituatie

"Er zijn situaties, waarbij het beleid voorgaat boven de persoon", zegt de politieke nestor. Natuurlijk heeft Bijleveld fouten gemaakt als minister en is ze ook al in eerdere zaken door de Kamer meermalen tot de orde geroepen. Dus ze stond er in Den Haag niet goed op, erkent Pieper. "Ze zijn op de persoon Bijleveld gaan zitten. Maar we verkeren met Nederland wel in een semi-oorlogssituatie. Dan is het niet goed dat een ervaren minister opstapt, of zich geen andere keus ziet dan af te treden."

Het gevolg is dat een vervanger van Bijleveld mogelijk de ervarenheid mist om de functie van demissionair-minister van defensie te vervullen, veronderstelt Pieper. "Ik kan me voorstellen dat een nieuwe minister eerst moet worden gebriefd over het beleid dat moet worden gevoerd richting Afghanistan. Dat kost tijd. Dit dossier is zo belangrijk dat je nu hierin de juiste stappen moet maken. De Kamer had Bijleveld moeten vragen aan te blijven en het beleid uit te voeren dat de regering in het dossier Afghanistan voorstaat."

'Gaat weer om de poppetjes'

Fractievoorzitter Marc Smellink van het CDA in Dinkelland snapt het aftreden van Bijleveld naar aanleiding van druk van buitenaf, maar vindt het tegelijkertijd onverstandig. "Het ministerie moet het nu doen zonder zeer ervaren bestuurder en dat komt de problemen in Afghanistan niet ten goede. Bovendien gaat het weer over de poppetjes, terwijl één iemand altijd maar kan aanblijven (red. Mark Rutte van de VVD)."

In dat opzicht deelt Smellink, die tevens vice-voorzitter van het CDJA is en ook leider was van de verkiezingscampagne van het CDA Overijssel, het gedachtengoed van collega-Tukker Pieter Omtzigt. "Het moet meer over de inhoud gaan". Smellink was tijdens de verkiezingsstrijd om het lijsttrekkerschap van de partij ook voor #TeamOmtzigt.

Op de vraag of hij en zijn lokale afdeling nog bij het CDA wil blijven na alle problemen van het afgelopen jaar, antwoordt hij: 'ja, mits’. Hij wil aankijken in hoeverre de partij zal veranderen, een duidelijke koers weet te pakken en het vertrouwen terug weet te winnen. “Weglopen is makkelijk”, besluit Smellink.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.
Deel dit artikel: