Zorgverzekeraar Menzis uit Enschede over kritiek op investeringen: 'Het is niet zo zwart-wit'

Zorgverzekeraar Menzis uit Enschede vindt de discussie over hoge prijzen voor medicijnen absoluut relevant, maar ziet nog geen reden om te stoppen met investeren in farmaceutische bedrijven die zulke prijzen vragen. "Deze discussie is niet zo zwart-wit."

In een artikel in de Volkskrant vanochtend wordt kritiek geuit op zorgverzekeraars die investeren in farmaceutische bedrijven, die op hun beurt hoge prijzen vragen voor medicijnen. Menzis investeert in zo'n bedrijf, Biogen.

De kritiek komt onder meer uit de politiek en van andere zorgverzekeraars. Rode draad: het is ethisch onverantwoord om met publiek geld te investeren in farmaceutische bedrijven die 'torenhoge prijzen' vragen voor medicijnen.

Waarom investeert een zorgverzekeraar überhaupt?

Zorgverzekeraars moeten van de toezichthouder hoge financiële reserves hebben, zodat ze altijd genoeg geld hebben om uitgaven in de zorg voor verzekerden te kunnen dekken. Als die reserves bij wijze van spreken in een geldkluis komen te liggen, levert het niets op en is de kans groot dat het geld zelfs minder waard wordt.

Beleggen levert geld op. Met dat extra geld kan bijvoorbeeld de zorgpremie - die wij moeten betalen - laag gehouden worden. "In de tweede plaats gebruiken we rendement om te investeren in gezondheidsinnovaties: goede, slimme ideeën die de kwaliteit van de zorg verbeteren en de kosten verlagen", aldus Menzis.

Wordt zomaar overal in belegd?

Nee. Zorgverzekeraars zijn steeds kritischer gaan nadenken over in wat voor bedrijven belegd wordt. Zo zal niet snel geïnvesteerd worden in de tabaksindustrie, of in bedrijven die wapens maken, of in kernenergie.

Menzis zegt een duurzaam beleggingsbeleid te hebben, "gericht op gespreid en veilig investeren en met speciale aandacht voor het bevorderen van de gezondheidssector."

"Duurzaam beleggen houdt in dat wij alleen willen beleggen in bedrijven en landen die verantwoord omgaan met mensenrechten, arbeidsomstandigheden, milieu en anticorruptie."

Maar Menzis belegt dus wel in een bedrijf dat hele hoge prijzen vraagt...

Menzis heeft zo'n 24 miljoen euro in de sector farma (verschillende farmaceutische bedrijven) belegd. Van ons premie geld. Menzis had eind 2017 aandelen Biogen ter waarde van 1,2 miljoen euro in portefeuille.

Aan de andere kant wil Biogen voor sommige medicijnen veel geld zien. Zoals voor het medicijn Spinraza, tegen de spierziekte SMA. Het zou om tonnen per patiënt gaan. Ethisch onverantwoord zeggen critici: dat medicijn moet gewoon beschikbaar zijn.

Het Zorginstituut, dat de minister adviseert over welke medicijnen in het basispakket moeten, heeft vorige maand in stevige bewoording laten weten dat fabrikanten hun morele verantwoordelijkheid niet nemen door zulke hoge prijzen te vragen. "De patiënt staat niet centraal in hun ambitie om innovatieve middelen ook daadwerkelijk voor hen beschikbaar te krijgen via opname in het basispakket."

Of een bedrijf als Biogen een hoge vraagprijs uiteindelijk ook krijgt, is overigens nog maar de vraag: daarover wordt namelijk onderhandeld. Hoeveel uiteindelijk wordt betaald, wordt niet bekend gemaakt. Menzis zou daarin graag meer transparantie zien, maar zegt dat ze dat in haar eentje niet kan doen. De politiek zou daar bijvoorbeeld wel en rol in kunnen spelen, aldus de zorgverzekeraar.

Waarom belegt Menzis dan toch in Biogen?

Omdat er ook een andere kant van het verhaal is, zegt de Enschedese zorgverzekeraar. Zo maakt Biogen natuurlijk niet alleen Spinraza, maar ook andere medicijnen. Medicijnen die vaak heel betaalbaar zijn.

Maar er zijn meer redenen. "Ten eerste is de productie van medicatie een essentieel onderdeel van de gezondheidszorg, dat we door onze belegging mede borgen. Maar ten tweede wenden wij onze invloed als belegger aan om druk uit te oefenen op beleid, zoals de prijsstelling van sommige medicijnen."

Invloed uitoefenen op een farmaceutisch bedrijf? Hoe dan?

Door zogenoemde engagement programma's. Een groep beleggers bundelt de krachten en probeert invloed uit te oefenen op een bepaald onderwerp. Dat kan door het ter sprake te brengen tijdens een aandeelhoudersvergadering, of door onderzoek te laten doen naar bepaalde onderwerpen. 

Nog niet zo lang geleden was zo'n thema trouwens 'ethische prijsstelling'. Hoe wordt een prijs bepaald, waarom is dat in sommige gevallen zo hoog? Een van de antwoorden: dat heeft onder meer te maken met ontwikkeling en onderzoek.

Of die engagement programma's daadwerkelijk invloed hebben op de vraagprijs is moeilijk te zeggen. Een bedrijf zal niet snel toegeven onder druk de prijs te hebben verlaagd, omdat je daarmee je onderhandelingspositie zwakker maakt.

Is Menzis doof voor de kritiek?

Nee, dat zeker niet. De zorgverzekeraar is zelfs blij met de discussie. Menzis vindt het beleggingsbeleid en de aandacht voor kwalitatief goede en betaalbare zorg verenigbaar. "Tegelijkertijd onderschrijven we dat een voortdurende (complexe en noodzakelijke) discussie over ethische prijsstelling in de farmaceutische industrie van belang is."

"Wij wenden onze invloed dan ook aan om die discussie waar mogelijk aan te gaan in het belang van de premiebetaler." 

Maar: "Je kan een farmaceutische organisatie niet enkel beoordelen op basis van één of enkele van hun producten: farmaceuten produceren veel meer –voor ons zorgstelsel essentiële- medicamenten. Deze discussie is dus niet zo zwart- wit."

Menzis blijft voorlopig investeren in een bedrijf als Biogen?

Ja, de zorgverzekeraar ziet op dit moment geen heil in het stoppen van de investering. "Wij blijven voor ons eigen beleggingsbeleid op deze thema’s bewaken dat deze nog past bij de maatschappelijke discussie en veranderende normen in de maatschappij." Met andere woorden: als er toch een reden komt om de investering te stoppen, dan zal dat overwogen worden.

Deel dit artikel: