Steeds meer mensen ontdekken het Waterloopbos: een dijk van een verhaal

In het buitenland worden de Nederlanders geroemd om hun werk op het gebied van waterbouwkunde. Een plek die hierbij een belangrijke rol speelt is een bos net buiten Overijssel: het Waterloopbos in Marknesse, op een steenworp afstand van Vollenhove.

Het Waterloopbos zou niet bestaan hebben zonder de Zuiderzeewet. Deze werd precies honderd jaar geleden, in 1918, getekend. In die wet stond een ongekend plan: de Zuiderzee zou afgesloten worden en voor een deel worden drooggelegd. Het doel was het voorkomen van een nieuwe watersnoodramp en een voedseltekort.

Het verhaal

De Afsluitdijk wordt aangelegd, deze moet overstromingen voorkomen. Met het droogleggen van een deel van de Zuiderzee, inmiddels het IJsselmeer geheten, komt er nieuwe landbouwgrond bij.

In 1942 zijn de voormalig eilanden Urk en Schokland volledig ingepolderd: de Noordoostpolder. Dit is de plek waar in 1951 het Waterloopkundig Laboratorium wordt geplaatst, een wetenschappelijk instituut op het gebied van hydraulica en waterbouwkunde.

Werkgelegenheid
In principe zat dit laboratorium in Delft, maar in het kader van de wederopbouw was er behoefte aan meer onderzoek op het gebied van water. "Dit werd gedaan in de Noordoostpolder vanwege de ondoorlatende bodem, de aanwezigheid van bos en het feit dat er in de Noordoostpolder en in de Kop van Overijssel behoefte was aan extra werkgelegenheid", zegt boswachter Norbert Kwint van Natuurmonumenten.

In de hoogtijdagen werkten er honderden mensen bij het Waterloopkundig Laboratorium. Van academische ingenieurs tot aannemers uit de regio: er moest enorm veel werk verricht worden en ook voor de Kop van Overijssel betekende dit veel werkgelegenheid. Zo zijn veel golfmachines die in het bos staan, gemaakt door een machinefabriek uit Vollenhove.

Onderzoek
Het instituut krijgt een deel van het Voorsterbos ter beschikking. Dit deel van het bos wordt omgedoopt tot Waterloopbos. Vijfendertig schaalmodellen van onder andere zeearmen, havens en deltawerken worden hier geplaatst. Kanalen worden gegraven, stuwen en dammen worden gemaakt en zo wordt gekeken wat de invloed van deze werken is op de loop van het water.

Meer dan tweehonderd keer wordt het instituut ingeschakeld om onderzoek te doen naar allerlei watersituaties in Nederland en in het buitenland. Zo is er onderzoek gedaan naar de deltawerken in Zeeland, de Deense Noordzeekust en naar de havens van IJmuiden, Scheveningen en Rotterdam. Tijdens deze onderzoeken werden innovatieve methodes toegepast, door de, zo zegt Kwint, 'fantastische mentaliteit' die bij het instituut heerste.

Nog steeds komen delegaties van over de hele wereld kijken naar de bijzondere waterkunstwerken en naar hoe er te werk werd gegaan.

Klik op de pijltjes en blader door de geschiedenis van het Waterloopbos:

Einde Onderzoek
Uiteindelijk wordt er vierenveertig jaar lang onderzoek gedaan in het Waterloopbos. In 1995 komt er een einde aan een tijdperk: het Waterloopkundig Laboratorium sluit de deuren. Computermodellen nemen de plaats in van de schaalmodellen.

Enkele schaalmodellen blijven nog in gebruik voor onderzoek, maar op een groot deel van de modellen ontstaat begroeiing. Het bos wordt overgenomen door Natuurmonumenten, want behalve de schaalmodellen is het bos ook op het gebied van natuur een speciale plek geworden. Door het vochtige klimaat is hier een speciale leefomgeving ontstaan: zo’n zestig verschillende vogelsoorten zijn er te vinden.

2018: Nieuwe ontwikkelingen
Waar het Waterloopbos in de tijd van het Waterloopkundig Laboratorium nog afgesloten was van de samenleving, lijkt het nu meer op een openluchtmuseum. Het Waterloopbos is inmiddels een rijksmonument en nog altijd kunnen bezoekers zien wat voor invloed deze plek heeft gehad op het gebied van waterwerken in binnen en buitenland. Natuurmonumenten wil dat de herinnering aan het Waterloopkundig Laboratorium zichtbaar blijft en daarom wil het meer bezoekers trekken. Zo is er donderdagmiddag een nieuw paviljoen geopend en is van één van de deltawerken een 240 meter lang kunstwerk gemaakt. Dit als ode aan de medewerkers van het Waterloopkundig Laboratorium. Zo blijft de herinnering voortleven.

Meer over dit onderwerp:
Kop van Overijssel Waterloopbos Marknesse Nieuws
Deel dit artikel: